Met de iPad in de schoolbanken.

Artikel zoals geplaatst in MacFan nummer 112 mei/juni 2014.

In Amsterdam woedt een kleine onderwijsrevolutie. Al wijzen de vergeelde luxaflex, het systeemplafond en de ouden houten tafels daar niet echt op. Digitale vernieuwers laten zich er niet door weerhouden. Bericht vanuit het Berlage Lyceum, een an de eerste middelbare scholen in Nederland die de Ipad introduceerde in het klaslokaal. 

Door Katje Kreukels

IMG_3414 kopie

Voor een klas met kinderen tussen de twaalf en vijftien jaar oud is het opvallend rustig. De leerlingen van deze internationale groep zitten gebogen over hun iPad die hun geconcentreerde blikken verlicht. Vingers schuiven heen en weer. Een jongen gehuld in een donkere jas scant aandachtig een website over wapens. Voor een buitenstaander een wat verontrustende aanblik, ware het niet dat de opdracht is overlevingstips te verzamelen. Hoe red je jezelf op een onbewoond eiland? Door deze zoektocht, zo luidt de achterliggende gedachte, verplaatsen leerlingen zich in de klassieker Lord of the Flies. Een verhaal over Engelse schooljongens van de die crashten op een onbewoond eiland en daar langzaam ten prooi vallen aan machtspelletjes.

De verzamelde overlevingstips komen in een brochure terecht die de kinderen in een handomdraai met de app Notability maken. Sommigen met zelfgetekende voorbeelden.
‘Max, can you present your survivalbrochure?’vraagt Suzanne Lustenhouwer, docent Engels en een van de tien ‚Apple Distinguished Educators’ in Nederland, aan een leerling. Het licht gaat uit en met één druk op de knop verschijnt het scherm van de jongen via Airplay op het grote digitale bord voor de klas. Omdat niet alle tekeningen voor zich spreken, legt Max uit dat je met glas, dode bladeren en zonlicht vuur kan maken. Over een wapenuitrusting heeft hij ook nagedacht. In keurig Engels vertelt hij dat alles wat je nodig hebt een ‘strong stick’ is waar je met planten een ‘rock’ aan vastbindt.
Voor de volgende les moet de klas de vragen bij hoofdstuk twee beantwoorden. Die vragen zijn te vinden in het digitale lespakket (iBook-studieboek) dat Lustenhouwer samen met andere docenten van het Berlage Lyceum maakte en gratis aanbiedt via iTunes U, de onderwijscatalogus van Apple. Ook – en dan gaat er even een zucht door de ruimte – moet iedereen hoofdstuk drie lezen. ‘Go for long nights with a nice cup of tea’, oppert Lustenhouwer ter aanmoediging. 

Boek achter glas

Niemand in de klas heeft het papieren boek uit 1954 meer op zijn nachtkastje liggen. De leerlingen hebben Lord of the Flies gedownload op hun tablet om te lezen of in audiovorm te luisteren.Tekstgedeelten die ze niet begrijpen markeren ze. Moeilijke woorden zoeken ze op in het ingebouwde woordenboek en worden opgeslagen in een persoonlijke digitale kaartenbak, vertelt de docent Engels gedreven na afloop van de les. ‘De mogelijkheden met iPadonderwijs zijn eindeloos. Je zet niet zomaar een boek achter glas, maar kunt als docent de digitale lesstof helemaal naar je eigen hand zetten, interactiever maken en opdrachten verzinnen die aansluiten bij de belevingswereld van leerlingen.’
Dat zij niet terugschrikt van de digitale keuzevrijheid blijkt uit het feit dat ze maar liefst 23 voorbeelden van opdrachten weet te verzinnen met bijbehorende apps. Zoals het maken van een nep Facebookpagina van een van de hoofdpersonen (thewallmachine.com), het componeren van een lied bij het verhaal (Garageband), het ontwerpen van een bordspel rondom de gebeurtenissen (Popplet), het schrijven van een alternatief einde (Pages), het organiseren van een debat (Notability). Ze deelt deze kennis op haar blog ipadders.eu, omdat ze ervan overtuigd is dat hoe actiever je met de stof omgaat hoe beter je leert.
Op de vraag of vorm dan niet belangrijker wordt dan inhoud, reageert Lustenhouwer afwijzend. ‘Het doel blijft de essentie van het boek te begrijpen. Bij Lord of the Flies gaat het om groepsdynamiek en machtsverhoudingen. Daar besteden we veel aandacht aan. Bij de eerste les verdeelde ik de klas in groepen en kreeg iedereen een spijker, flesje en draad met de opdracht er een spel van te maken. Maar het ging niet om het spel, maar de onderlinge dynamiek. Wie nam de leiding? Hoe verliep het groepsproces?

Geen zware tas 

De leerlingen van de internationale klas, bestaande uit kinderen van migranten die hier worden klaargestoomd voor het reguliere onderwijs, klagen niet. De snelpratende Mohamed Ehab (bijna 13) die als jongste leerling zijn echte leeftijd niet prijsgeeft, is een groot voorstander van de iPad. ‘Je brengt alles samen in één apparaat. Je knoeit geen inkt meer op je handen, hoeft niet meer te sjouwen met een zware boekentas. Bij ons thuis heeft iedereen een iPad. Zelfs mijn zusje van vijf. Dit is de toekomst.’
Safaä Saleh (13) had nog nooit met een iPad gewerkt, maar was er binnen een week aan gewend. Met fonkelende ogen vertelt ze dat ze het onderwijs op deze manier leuker en makkelijker vindt. ‘Een groot voordeel vind ik dat je zaken die je niet meteen begrijpt, kunt opzoeken. Ik moet álles weten.’ Klasgenoot Zhor Frafri (15) vult haar aan. ‘Het is ook handig met huiswerk. Gisteren mailde ik een opdracht via Showbie en ik krijg nu al feedback. Je kunt ook online vragen stellen aan je docent.” 

Afleiding

Op de vraag of Facebook, Twitter, Instagram, Skype, Facetime en Shots – de sociale media die deze drie leerlingen op hun iPads verzameld hebben – niet voor te veel afleiding zorgen wordt gemengd gereageerd. Safaä: ‘Ik kan het niet laten om even te kijken als ik een nieuw bericht krijg.’ Zhor: ‘Je kunt het ook uitdoen. Ik vind dat je zelf verantwoordelijk bent. Als je hoge cijfers wilt halen, blijf je bij de les en ga je niet chatten of spelletjes doen.’ Mohammed die al een beetje onrustig heen en weer schuift op zijn stoel is een spelletjesfanaat, maar geeft toe dat docenten dat al snel door hebben. ‘Mijn ogen schieten dan heen en weer.’ Lustenhouwer: ‘Als ik ze betrap, wis ik de game en dan zijn ze hun topscores kwijt. Maar ik wil niet te veel als politieagent rondlopen. Ik vind wel dat ze de motivatie uit zichzelf moeten halen.’ Concentratieproblemen zijn echter van alle tijden. Hierbij tekent ze aan dat door dit type onderwijs de leergierige leerling nog meer wordt uitgedaagd op onderzoek uit te gaan, terwijl de leerling die snel is afgeleid hopeloos kan verdwalen zonder duidelijke aansturing.
De drie leerlingen kunnen eigenlijk geen vak bedenken waarbij de iPad niet past. Zhor kijkt graag naar films bij geschiedenis. Bijvoorbeeld over het dagelijkse leven in de achttiende eeuw. ‘Je kunt je beter inleven in die tijd en onthoudt het beter. Het boek komt tot leven.’ Bij biologie heb je een hele mooie app om een lichaam van binnen te bekijken en operaties te volgen, weet Safaä, ook omdat het haar favoriete vak is. ‘Ik wil graag hartchirurg worden.’

IMG_3417 kopie

Lage ICT-kosten

In januari 2011 begon het iPad-experiment op het Berlage Lyceum. ‘Ik was aanvankelijk helemaal niet zo van de apparaten’, vertelt rector Leendert-Jan Veldhuyzen. ‘Maar wel nieuwsgierig van aard. Een docent informatica haalde me over de streep. De iPad was net op de markt. We hadden nog geen lesmateriaal. Maar de leerlingen konden wel tijdens de les op internet, filmpjes maken en powerpointpresentaties houden. We merkten dat het ze activeerde en creatiever maakte. Dus gingen we door en voegden steeds meer klassen aan het experiment toe.
Het voordeel van een iPad vindt de rector dat het klein is, plat op tafel ligt, geen wal vormt tussen leraar en leerling en langer meegaat dan een laptop. Een ander groot voordeel vindt hij dat je geen systeembeheerder meer nodig hebt. ‘We hebben lagere ICT-kosten dan voorheen en minder problemen.’Alle 1300 leerlingen hebben nu een iPad. Zelf aangeschaft, benadrukt de rector. ‘Als je ze gratis verstrekt worden ze verkocht of gejat.Voor ouders met weinig geld hebben we een betalingsregeling.’

Maar inmiddels is er wel sprake van de wet van de remmende voorsprong. Er is te weinig digitaal lesmateriaal beschikbaar en educatieve uitgeverijen zijn volgens Veldhuyzen ook bepaald geen koploper als het gaat om digitalisering. Veranderingen in het onderwijs gaan nooit zo snel, weet Veldhuyzen. ‘Er zijn verschillende ontwikkelingstempo’s. Ook binnen onze eigen school. De internationale afdeling in West is de enige afdeling die helemaal zonder boeken werkt. Met de invoering van een nieuw curriculum konden we daar de overstap naar iPads helemaal maken.’
Ook niet alle docenten zetten de knop zo makkelijk om als Suzanne Lustenhouwer. Voor haar is het iPad-onderwijs inmiddels vanzelfsprekender dan de oldschool-variant met het schoolkrijtje en papieren boeken. Maar zij is, geeft ze toe, een beetje een zonderling in onderwijsland, een pionier of zoals ze zelf zegt een nerd. ‘In het onderwijs is er geen cultuur om dingen zelf te maken. Als docent haal je je materiaal bij het loket af en gaat er vervolgens mee aan de slag. Het ontwikkelen van een eigen cursus met prikkelende interactieve oefeningen geeft veel vrijheid, maar kost ook tijd waar het bij de meeste docenten aan schort. En er is ook niks mis met het vasthouden aan boeken en hoorcolleges. Leerlingen vinden die afwisseling juist prettig.’

Screen Shot 2014-01-29 at 12.28.42

iScholengroep

Leendert-Jan Veldhuyzen is vice-voorzitter van de iScholengroep, een onafhankelijk platform waar scholen hun ervaringen delen op het gebied van ICT en onderwijs. Op dit moment hebben 31 scholen zich aan dit netwerk verbonden en zijn er 25 cursussen via iTunes U gratis beschikbaar. “We begonnen met een LinkedIn-groep en dat werd zo’n succes dat deze samenwerkingsorganisatie daaruit voortkwam. Het doel is om elkaar te ontmoeten en de komende jaren content te ontwikkelen en delen op een steeds hoger niveau. Docenten moeten het zelf doen. We proberen met de iScholengroep een soort gemeenschapsgevoel te creëeren. Zo kan een docent uit Warnsveld via deze groep makkelijk kennis delen met een docent uit Eindhoven en daaruit kan het plan ontstaan om met de iTunes Course Manager samen een cursus te ontwikkelen. Op de vraag of de iSG zich niet te afhankelijk maakt van Apple is mijn antwoord altijd dar we ook nooit iemand hebben gehoord over de afhankelijkheid van Windows. De iPad sluit op dit moment het best aan bij wat het onderwijs vraagt en Apple investeert het meest in onderwijs en ondersteuning.”

iTunes U Course Manager 

Met de iTunes U Course Manager kunnen docenten in verschillende landen zelf cursussen samenstellen en die via de iTunes U app beschikbaar maken voor leerlingen. Een cursus kan uit allerlei soorten materialen bestaan: apps, websites, pdf’s video’s en iBooks. Een iBook-studieboek is een interactief leerboek. De digitale boeken kunnen animaties bevatten, filmpjes, quizzen, ronddraaiende 3D-diagrammen en fotogallerijen waar je doorheen kan bladeren. Apple introduceerde de studieboeken voor de iPad in 2012. Inmiddels zijn er wereldwijd zo’n 25.000 educatieve titels beschikbaar gemaakt door onafhankelijke uitgevers, docenten en educatieve dienstverleners, waaronder nieuw lesmateriaal van Oxford University Press en Cambridge University Press. De iScholengroep stelt als eerste Voortgezet Onderwijs-combinatie in Europa haar lesmateriaal via iTunes U gratis beschikbaar. 

Related posts:

Posted in Blog, Presentations & workshops, Uncategorized
0 comments on “Met de iPad in de schoolbanken.
1 Pings/Trackbacks for "Met de iPad in de schoolbanken."
  1. […] Artikel zoals geplaatst in MacFan nummer 112 mei/juni 2014. In Amsterdam woedt een kleine onderwijsrevolutie. Al wijzen de vergeelde luxaflex, het  […]

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Follow Me